“HTTP vs HTTPS Explained: History, Versions & Security in Telugu”

 

    

HTTP మరియు HTTPS గురించి తెలుసుకొందాం

సంక్షిప్త సమాధానం: HTTP మరియు HTTPS ను Sir Tim Berners-Lee 1989–1991 మధ్య CERN లో అభివృద్ధి చేశారు. HTTP మొదటి వెర్షన్ 1991లో విడుదలైంది. HTTPS (secure version) 1994లో Netscape ద్వారా పరిచయం చేయబడింది.

HTTP చరిత్ర:

• Founder: Sir Tim Berners-Lee, World Wide Web సృష్టికర్త.
• Writing Script: 1989లో CERN లో hypertext system కోసం proposal రాశారు. దానిని మొదట Mesh అని పిలిచారు, తరువాత World Wide Web గా మార్చారు.
• Invented Date: HTTP యొక్క మొదటి వెర్షన్ (HTTP/0.9) 1991లో విడుదలైంది.
• Purpose: Client (browser) మరియు Server మధ్య డేటా ట్రాన్స్‌ఫర్ చేయడానికి.

HTTPS చరిత్ర

• Founder/Introduced By: Netscape Communications, 1994లో HTTPS ను పరిచయం చేసింది.
• Reason: HTTP లో సెక్యూరిటీ లేకపోవడం వల్ల, SSL/TLS certificates తో encryption కలిగిన secure version అవసరమైంది.
• Invented Date: 1994లో Netscape Navigator బ్రౌజర్ ద్వారా మొదట ఉపయోగించారు.
• Usage: Banking, e-commerce, login systems వంటి sensitive సమాచారం కోసం.

HTTP వెర్షన్లు

వెర్షన్	సంవత్సరం	ముఖ్య లక్షణాలు
HTTP/0.9	1991	Simple, text-only transfer
HTTP/1.0	1996	Headers, status codes
HTTP/1.1	1997	Persistent connections, caching
HTTP/2	2015	Multiplexing, faster performance
HTTP/3	2020s	QUIC transport, better speed

 HTTPS ముఖ్యాంశాలు

• SSL/TLS Certificates: డేటా encrypt అవుతుంది.
• Secure Communication: Man-in-the-middle attacks నుండి రక్షణ.
• Modern Web: నేటి రోజుల్లో ఎక్కువ వెబ్‌సైట్లు HTTPS తప్పనిసరిగా ఉపయోగిస్తున్నాయి.

HTTP acronym

·   H — Hyper: అర్థం: “Hyper” అంటే సాధారణ టెక్స్ట్ కన్నా ఎక్కువ సామర్థ్యంతో, ఇతర పేజీలకు లింకులు (hyperlinks) తో సంబంధాలు కలిగిన సమాచారం. ఎందుకు ముఖ్యము: వెబ్‌లో ఒక పేజీ నుంచి మరొక పేజీకి దారి చూపే లింకులు వల్ల సమాచారం అంతర్జాలంలో జాలంలా అనుసంధానమై ఉంటుంది.

·    T — Text: అర్థం: “Text” అంటే పాఠ్య సమాచారం. ప్రారంభ కాలంలో వెబ్ ప్రధానంగా టెక్స్ట్ ఆధారంగా ఉండేది. ఎందుకు ముఖ్యము: హైపర్‌టెక్స్ట్‌లోని లింకులు, హెడ్డింగ్స్, పేరాలు వంటి పాఠ్య రూపకల్పనే వెబ్ కంటెంట్‌కు బేస్.

·      T — Transfer: అర్థం: “Transfer” అంటే బ్రౌజర్ (క్లయింట్) నుండి సర్వర్‌కి, సర్వర్ నుండి బ్రౌజర్‌కి డేటా పంపించడం-అందుకోవడం. ఎందుకు ముఖ్యము: మీరు ఒక URL టైప్ చేసిన వెంటనే, డేటా రిక్వెస్ట్-రిస్పాన్స్ రూపంలో మార్పిడవుతూ వెబ్ పేజీ మీకు కనిపిస్తుంది.

·   P — Protocol: అర్థం: “Protocol” అంటే నియమావళి—ఎలా రిక్వెస్ట్ చేయాలి, ఎలా రిస్పాన్స్ ఇవ్వాలి, హెడ్డర్లు, స్టేటస్ కోడ్లు వంటి పద్ధతులు. ఎందుకు ముఖ్యము: ఒకే నియమాలు ఉండడం వల్ల ప్రపంచంలోని అన్ని బ్రౌజర్లు, సర్వర్లు ఒకరికొకరు అర్థం చేసుకుని కలిసి పనిచేయగలుగుతాయి.

 

HTTPS acronym

· H — Hyper: అర్థం: అదే హైపర్—హైపర్‌లింకులు, హైపర్‌టెక్స్ట్ వంటి అధిక అనుసంధానం. ఎందుకు ముఖ్యము: వెబ్‌లో సమాచారం నెట్వర్క్‌లా కలుపుతుంది.

·  T — Text: అర్థం: పాఠ్య సమాచారం (తోడుగా చిత్రాలు, స్క్రిప్ట్‌లు, స్టైల్‌షీట్లు కూడా ఉంటాయి). ఎందుకు ముఖ్యము: వెబ్ పేజీల మూల కంటెంట్.

·   T — Transfer: అర్థం: క్లయింట్-సర్వర్ మధ్య డేటా మార్పిడి. ఎందుకు ముఖ్యము: వినియోగదారుడి రిక్వెస్ట్‌కి సర్వర్ సమాధానం ఇచ్చి పేజీ చూపుతుంది.

·    P — Protocol: అర్థం: నియమాల సమాహారం—రిక్వెస్ట్, రిస్పాన్స్, హెడ్డర్లు, స్టేటస్ కోడ్లు. ఎందుకు ముఖ్యము: సరైన పద్ధతులు లేకపోతే ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ అసాధ్యం.

·    S — Secure: అర్థం: “Secure” అంటే భద్రతతో. ఇది SSL/TLS ద్వారా డేటాను గోప్యంగా (encryption) మారుస్తుంది. ఎందుకు ముఖ్యము: లాగిన్, బ్యాంకింగ్, కార్డ్ వివరాలు వంటి సెన్సిటివ్ డేటా మధ్యలో ఎవరికీ చదవలేనట్టుగా రక్షణ పొందుతుంది; సైట్‌కి నిజమైన సర్టిఫికేట్ ఉందని ధృవీకరిస్తుంది.

"Hyper" అనే పదం గురించి

Hyper అనే పదం HTTP/HTTPS లో చాలా ముఖ్యమైనది. ఇది "Hypertext" అనే పదములో ఒక భాగం.

Hyper అంటే ఏమిటి?

·    కంప్యూటర్ సైన్స్ లో, ఇది సాధారణ టెక్స్ట్ కన్నా ఎక్కువ సామర్థ్యం కలిగిన టెక్స్ట్ అని సూచిస్తుంది.

·   అంటే, టెక్స్ట్ లో లింకులు (Hyperlinks) ఉండి, ఒక పేజీ నుండి మరొక పేజీకి దారి చూపగలదు.

Hypertext లో Hyper పాత్ర

·        Hypertext అనేది సాధారణ టెక్స్ట్ కాదు.

·   ఇది లింకులు కలిగిన టెక్స్ట్ — మీరు ఒక పదం లేదా వాక్యం మీద క్లిక్ చేస్తే, అది మరో పేజీకి తీసుకెళ్తుంది.

·  ఉదాహరణ: Wikipedia లో ఒక article చదువుతున్నప్పుడు, ఒక పదం మీద క్లిక్ చేస్తే అది మరో article కి వెళ్తుంది.

Hyper యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు

· Interactivity (సంబంధం): టెక్స్ట్ లో లింకులు ఉండడం వల్ల యూజర్ interaction పెరుగుతుంది.

·  Connectivity (అనుసంధానం): ఒక పేజీ నుండి మరొక పేజీకి దారి చూపడం వల్ల వెబ్ ఒక "జాలం" (web) లా మారుతుంది.

·  Non-linear Reading (సరళ రీతిలో కాకుండా): పుస్తకం లాగా మొదటి పేజీ నుండి చివరి పేజీ వరకూ చదవాల్సిన అవసరం లేదు. లింకులు ద్వారా మీరు మీకు కావలసిన చోటికి వెళ్లవచ్చు.

ముఖ్య గమనిక:-  చివరిగా, నేను మీకు తెలియపరచునది ఏమనగా, మనం ఏ వెబ్ సైట్లోకి వెళుతున్నప్పుడు, ఆ సైటు సెక్యూర్ కాబడినదా ? లేదా ? అన్న విషయాన్ని తెలుసుకొని, మన సమాచారమును గోప్యతా వున్నదా ? లేదా ? అన్న విషయాలను తప్పక గమనించవలసిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా వుంది కదా.. ఇప్పుడు మీకు అర్ధమైనది.    కాబట్టి ఇలాంటి మరెన్నో ముఖ్యమైన సమాచారమును తెలుసుకొనుటకు, నా బ్లాగర్ ను ఫాలో అవ్వండి. 

 

-oOo-